Դատական ակտերի կատարման հարցում համագործակցությունը լայն կիրառություն ուներ ԱՊՀ անդամ երկրների միջև՝ «Քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնության և իրավական հարաբերությունների մասին» կոնվենցիայի կարգավորման շրջանակներում, ինչպես նաև առանձին երկրների հետ՝ կնքված երկկողմ համաձայնագրերի շրջանակներում (Վրաստան, Բուլղարիայի Հանրապետություն, Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, Հունաստանի Հանրապետություն և այլն:
Գործնականում, սակայն, զգալի թվով երկրների հետ համաձայնագրերի բացակայությունը օտարերկրյա դատական ակտերի ճանաչումն ու կատարումը դարձնում էր անհնարին, ինչի արդյունքում էականորեն տուժում էին այն անձինք, ում իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ կայացվել էր տվյալ օտարերկրյա դատական ակտը:
Նման պայմաններում, օտարերկրյա դատական ակտերի ճանաչման և կատարման ինստիտուտի զարգացումը ՀՀ-ում վաղուց ծառացած անհրաժեշտություն էր:
Քաղաքացիական դատավարության նոր օրենսգիրքը, որն ուժի մեջ է 2018 թվականի ապրիլի 9-ից, պարունակում է օտարերկրյա դատական ակտերը Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչելու և կատարման թույլատրելու մանրամասն կարգավորումներ՝ մինչ օրս ծառացած խնդիրների համար սահմանելով որոշ հնարավոր լուծումներ:
Այսպես, օրենսգիրքը սահմանում է օտարերկրյա դատական ակտերի ճանաչման և կատարման հնարավորություն փոխադարձության սկզբունով այն դեպքերի համար, որոնց ճանաչումն անհնարին է Հայաստանի Հանրապետության հետ այդ ոլորտում միջազգային համագործակցության բացակայության արդյունքում:
Ընդ որում, սահմանվել է փոխադարձության առկայության կանխավարկածը, ինչը նշանակում է, որ եթե օտարերկրյա դատական ակտի ճանաչումը և կատարումը կախված է փոխադարձությունից, ապա փոխադարձությունը համարվում է գոյություն ունեցող, եթե չի ապացուցվել հակառակը:
Բացի այդ, առանձին դատական ակտերի համար սահմանված է ճանաչման և կատարման հնարավորություն՝ համագործակցություն նախատեսող միջազգային փաստաթղթի և անգամ փոխադարձության բացակայության պայմաններում:
Դրանք այն դատական ակտերն են, որոնք վերաբերում են.
1. Անձանց իրավական վիճակին,
2. Օտարերկրյա քաղաքացիների միջև ամուսնալուծության կամ ամուսնությունն անվավեր ճանաչելուն,
3. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների միջև կամ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների և օտարերկրյա քաղաքացիների կամ քաղաքացիություն չունեցող անձանց միջև ամուսնալուծության կամ ամուսնությունն անվավեր ճանաչելում:
Օրենքով սահմանված դեպքերում այդպիսի դատական ակտերի շարքին կարող են դասվել նաև օտարերկրյա այլ դատական ակտեր:
Վերջում հավելենք, որ հարկադիր կատարման ենթակա օտարերկրյա դատական ակտը Հայաստանի Հանրապետության ճանաչման և կատարման կարող է ներկայացվել օտարերկրյա դատական ակտը օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից երեք տարվա ընթացքում: Ընդ որում՝ օտարերկրյա դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը որոշվում է այն պետության օրենսդրությամբ, որտեղ կայացվել է դատական ակտը: